Module 3 – Slimme vragen stellen
Van vage vraag naar helder antwoord

Totale duur: ± 35–45 minuten · Ongeveer 15 min lezen, 20–30 min oefenen

Je leert prompts opbouwen die werken: duidelijke taal, rol en doel, beperkingen (lengte, vorm) en bijsturen na het eerste antwoord. Daarmee krijg je sneller bruikbare teksten, zonder ingewikkelde techniek. Het gaat om net iets slimmer vragen: structuur, context en handig bijsturen. Je hoeft niets technisch te kunnen.

Belangrijke termen (kort en simpel)

Doel: je herkent de woorden die we gebruiken, zonder gedoe.

Persoon schrijft aantekeningen naast een laptop

Prompt

Een prompt is wat jij typt: een vraag of opdracht.

Rol

De rol is wie ChatGPT “speelt”, zoals een coach, leraar of assistent.

Doel

Het doel is wat je uiteindelijk wilt krijgen, zoals een WhatsApp, mail, checklist of stappenplan.

Beperkingen

Beperkingen zijn regels zoals: maximaal 80 woorden, 5 bullets, of 2 zinnen.

Bijsturen

Bijsturen is na het antwoord extra aanwijzingen geven zodat het beter past.

Snelle check

1. Wat is een prompt?

2. Waarom helpt het om beperkingen te geven (zoals: 5 bullets)?

Les 3.1 – Van vaag naar duidelijk

Doel: je leert waarom “vaag” vaak “vaag terug” geeft, en hoe je dat oplost.

Iemand typt op een laptop met notities ernaast

Een prompt als “Schrijf een mail” is logisch, maar er ontbreekt veel informatie. ChatGPT moet dan gokken: aan wie, waarover, hoe lang, welke toon.

Vier dingen die bijna altijd helpen

  • Voor wie is het?
  • Waar gaat het over?
  • Wat wil je precies als resultaat?
  • Hoe moet het klinken?

Oefening (even echt doen)

Klik hier om ChatGPT in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open.

Doe dit in ChatGPT, in twee stappen. Merk het verschil in het antwoord.

Stap 1: vaag (bewust)

Schrijf een bericht.

Stap 2: helder (met context + toon + lengte)

Schrijf een WhatsApp aan een collega dat ik 10 minuten later ben. Toon: rustig. Lengte: 2 zinnen.

In stap 2 geef je in één keer mee: voor wie, waarover, hoe het moet klinken en hoe lang. Dat is het verschil tussen gokken en raken.

Vragen bij les 3.1

3. Waarom geeft een vage prompt vaak een vager antwoord?

4. Welke toevoeging helpt het meest om het antwoord passend te maken?

Les 3.2 – Vijf simpele prompt-formules

Doel: je krijgt een makkelijk “recept” om betere prompts te maken.

Eén universele kapstok (helpt bij alles)

Rol + context + taak + format. Je hoeft niet elke keer alle vier te gebruiken, maar als iets “vaag” blijft: vul ze stap voor stap aan.

  • Rol: “Doe alsof je …” (bijv. rustige schrijfcoach).
  • Context: kort: voor wie, welke situatie, welke beperking.
  • Taak: wat moet er precies gebeuren (één duidelijke opdracht).
  • Format: mail met onderwerp, bullets, max woorden, “geen extra uitleg”, enz.
Persoon bladert door een notitieboek naast een laptop

Formule 1 – Rol + taak

  • “Doe alsof je een vriendelijke taalcoach bent. Herschrijf dit bericht vriendelijk en kort: …”

Formule 2 – Context + doel

  • “Situatie: ik schrijf aan school. Doel: afspraak verzetten. Schrijf een mail.”

Formule 3 – Vorm + lengte

  • “Geef het antwoord in 5 bullets, maximaal 80 woorden.”

Formule 4 – Voorbeeld + nadoen

  • “Schrijf in dezelfde stijl als dit voorbeeld, maar voor mijn situatie: …”

Formule 5 – Eerst vragen stellen

  • “Stel eerst 2 vragen zodat je me goed begrijpt. Schrijf daarna pas de tekst.”

Voorbeeld: alles in één keer (mag je kopiëren en aanpassen)

Klik hier om ChatGPT in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open.

Vervang de blokhaken door jouw situatie. Zo zie je hoe de formules samenwerken.

Doe alsof je een rustige schrijfcoach bent (rol). Situatie: ik moet een mail sturen naar [school of vereniging] over [onderwerp]. Doel: duidelijk maken wat ik nodig heb, zonder bot over te komen. Vorm: mail, maximaal 150 woorden. Toon: vriendelijk en duidelijk. Stel eerst 2 korte vragen als iets onduidelijk is, en schrijf daarna de mail.

Vragen bij les 3.2

5. Welke prompt bevat duidelijk een rol + taak?

6. Wat is het voordeel van vorm + lengte (bijvoorbeeld 5 bullets, max 80 woorden)?

Les 3.3 – Oefenblok: kort, duidelijk, bruikbaar

Doel: je voelt het verschil zodra je het een paar keer hebt gedaan.

Laptop met notities en koffie op tafel

Opdracht 1

Typ in ChatGPT: “Leg uit wat rente is in eenvoudige taal, maximaal 6 zinnen.”

Opdracht 2

Typ in ChatGPT: “Schrijf een vriendelijke mail: ik haal mijn deadline niet, maar ik kom met een nieuw plan. 140–170 woorden.”

Opdracht 3

Typ daarna: “Maak dezelfde mail in 70 woorden, zonder bot te worden.”

Na afloop: lees alleen het begin en het einde van de tweede mail. Zie je dat de toon hetzelfde blijft, maar de lengte korter? Dat is bijsturen met beperkingen, een vaardigheid die je overal kunt hergebruiken.

Vragen bij les 3.3

7. Welke upgrade helpt vaak het snelst?

8. Waarom is “stel eerst vragen” soms slim?

Praktijkcheck (invulvragen)

Dit zijn geen strenge toetsen. Ze lijken lastig, maar je kunt ze alleen goed beantwoorden door ChatGPT echt te gebruiken.

Klik hier om ChatGPT in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open. Op je telefoon: wissel daarna tussen tabbladen.

Zo pak je dit slim aan

  1. Gebruik de link hierboven (of de ChatGPT-app) om vragen te stellen.
  2. Stel bij elke vraag een normale zoekvraag, bijvoorbeeld: “In welk jaar werd Isaac Newton geboren? Geef één jaartal.”
  3. Kopieer het jaartal of getal dat ChatGPT noemt en plak het hieronder. (Controleer desnoods daarna op een betrouwbare site, dat is goede oefening voor Module 4.)

A. In welk jaar is Isaac Newton geboren?

B. Ongeveer hoeveel baby’s worden er jaarlijks geboren in Nederland?

C. Hoe ver is het gemiddeld van de aarde naar Mars, in kilometers?

Afsluiting Module 3

Je kunt nu:

  • van een vage vraag een duidelijke prompt maken
  • structuur geven met rol, context, doel, toon en beperkingen
  • sneller bruikbare antwoorden krijgen

In Module 4 ga je dit toepassen in echte situaties voor thuis, werk en hobby.

Verder naar Module 4 →