Module 3 – Slimme vragen stellen
Van vage vraag naar helder antwoord

Totale duur: ± 35–45 minuten · Ongeveer 15 min lezen, 20–30 min oefenen

Je leert prompts opbouwen die werken: duidelijke taal, rol en doel, beperkingen (lengte, vorm) en bijsturen na het eerste antwoord. Daarmee krijg je sneller bruikbare teksten, zonder ingewikkelde techniek. Het gaat om net iets slimmer vragen: structuur, context en handig bijsturen. Je hoeft niets technisch te kunnen.

Belangrijke termen (kort en simpel)

Doel: je herkent de woorden die we gebruiken, zonder gedoe.

Persoon schrijft aantekeningen naast een laptop

Prompt

Een prompt is wat jij typt: een vraag of opdracht.

Rol

De rol is wie ChatGPT “speelt”, zoals een coach, leraar of assistent.

Doel

Het doel is wat je uiteindelijk wilt krijgen, zoals een WhatsApp, mail, checklist of stappenplan.

Beperkingen

Beperkingen zijn regels zoals: maximaal 80 woorden, 5 bullets, of 2 zinnen.

Bijsturen

Bijsturen is na het antwoord extra aanwijzingen geven zodat het beter past.

Snelle check

1. Wat is een prompt?

2. Waarom helpt het om beperkingen te geven (zoals: 5 bullets)?

Les 3.1 – Van vaag naar duidelijk

Doel: je leert waarom “vaag” vaak “vaag terug” geeft, en hoe je dat oplost.

Iemand typt op een laptop met notities ernaast

Een prompt als “Schrijf een mail” is logisch, maar er ontbreekt veel informatie. ChatGPT moet dan gokken: aan wie, waarover, hoe lang, welke toon.

Vier dingen die bijna altijd helpen

  • Voor wie is het?
  • Waar gaat het over?
  • Wat wil je precies als resultaat?
  • Hoe moet het klinken?

Oefening (even echt doen)

Klik hier om ChatGPT in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open.

Doe dit in ChatGPT, in twee stappen. Merk het verschil in het antwoord.

Stap 1: vaag (bewust)

Schrijf een bericht.

Stap 2: helder (met context + toon + lengte)

Schrijf een WhatsApp aan een collega dat ik 10 minuten later ben. Toon: rustig. Lengte: 2 zinnen.

In stap 2 geef je in één keer mee: voor wie, waarover, hoe het moet klinken en hoe lang. Dat is het verschil tussen gokken en raken.

Vragen bij les 3.1

3. Waarom geeft een vage prompt vaak een vager antwoord?

4. Welke toevoeging helpt het meest om het antwoord passend te maken?

Les 3.2 – Vijf simpele prompt-formules

Doel: je krijgt een makkelijk “recept” om betere prompts te maken.

Eén universele kapstok (helpt bij alles)

Rol + context + taak + format. Je hoeft niet elke keer alle vier te gebruiken, maar als iets “vaag” blijft: vul ze stap voor stap aan.

  • Rol: “Doe alsof je …” (bijv. rustige schrijfcoach).
  • Context: kort: voor wie, welke situatie, welke beperking.
  • Taak: wat moet er precies gebeuren (één duidelijke opdracht).
  • Format: mail met onderwerp, bullets, max woorden, “geen extra uitleg”, enz.
Persoon bladert door een notitieboek naast een laptop

Formule 1 – Rol + taak

  • “Doe alsof je een vriendelijke taalcoach bent. Herschrijf dit bericht vriendelijk en kort: …”

Formule 2 – Context + doel

  • “Situatie: ik schrijf aan school. Doel: afspraak verzetten. Schrijf een mail.”

Formule 3 – Vorm + lengte

  • “Geef het antwoord in 5 bullets, maximaal 80 woorden.”

Formule 4 – Voorbeeld + nadoen

  • “Schrijf in dezelfde stijl als dit voorbeeld, maar voor mijn situatie: …”

Formule 5 – Eerst vragen stellen

  • “Stel eerst 2 vragen zodat je me goed begrijpt. Schrijf daarna pas de tekst.”

Voorbeeld: alles in één keer (mag je kopiëren en aanpassen)

Klik hier om ChatGPT in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open.

Vervang de blokhaken door jouw situatie. Zo zie je hoe de formules samenwerken.

Doe alsof je een rustige schrijfcoach bent (rol). Situatie: ik moet een mail sturen naar [school of vereniging] over [onderwerp]. Doel: duidelijk maken wat ik nodig heb, zonder bot over te komen. Vorm: mail, maximaal 150 woorden. Toon: vriendelijk en duidelijk. Stel eerst 2 korte vragen als iets onduidelijk is, en schrijf daarna de mail.

Vragen bij les 3.2

5. Welke prompt bevat duidelijk een rol + taak?

6. Wat is het voordeel van vorm + lengte (bijvoorbeeld 5 bullets, max 80 woorden)?

Les 3.3 – Oefenblok: kort, duidelijk, bruikbaar

Doel: je voelt het verschil zodra je het een paar keer hebt gedaan.

Laptop met notities en koffie op tafel

Opdracht 1

Typ in ChatGPT: “Leg uit wat rente is in eenvoudige taal, maximaal 6 zinnen.”

Opdracht 2 – Rommelige mail van je leidinggevende ontwarren

Plak deze prompt in ChatGPT:

Je bent mijn assistent. Hieronder staat een mail van mijn leidinggevende. De mail is slordig geschreven en bevat meerdere dingen door elkaar. Ik wil weten wat er precies van mij wordt verwacht voordat ik ga antwoorden. De mail: "Hoi, ik zat nog even na te denken over dat overleg van gisteren, kun jij trouwens die cijfers van vorige maand nog even nakijken, volgens mij klopte de omzet van week 3 niet helemaal, en o ja Sanne had het over een nieuwe leverancier maar ik weet niet of we daar al wat mee moeten, als je het stuk voor donderdag af hebt is prima, en wil je ook even kijken of de notulen rond zijn want anders moet ik Peter nog mailen. Groet, M." Geef je antwoord in deze volgorde: 1. Concrete taken voor mij (opsomming, met deadline als die er is) 2. Vragen die ik eerst moet stellen voordat ik kan beginnen 3. Dingen die niet voor mij lijken te zijn Hou het kort: maximaal 150 woorden. Verzin geen taken die niet in de mail staan. Als iets onduidelijk is, zet het bij de vragen en niet bij de taken.

Plak de prompt in ChatGPT en kijk of de drie blokken terugkomen in de goede volgorde. Controleer of ChatGPT niets heeft verzonnen dat niet in de mail stond, en of de onduidelijke dingen (nieuwe leverancier, notulen) bij de vragen staan en niet bij de taken.

Opdracht 3

Typ daarna: “Maak dezelfde mail in 70 woorden, zonder bot te worden.”

Na afloop: lees alleen het begin en het einde van de tweede mail. Zie je dat de toon hetzelfde blijft, maar de lengte korter? Dat is bijsturen met beperkingen, een vaardigheid die je overal kunt hergebruiken.

Vragen bij les 3.3

7. Welke upgrade helpt vaak het snelst?

8. Waarom is “stel eerst vragen” soms slim?

Praktijkcheck (invulvragen)

Dit zijn geen strenge toetsen. Ze lijken lastig, maar je kunt ze alleen goed beantwoorden door ChatGPT echt te gebruiken.

Klik hier om Gemini in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open. Op je telefoon: wissel daarna tussen tabbladen. Gemini mag hier; dezelfde oefening.

Zo pak je dit slim aan

  1. Gebruik de link hierboven (of de ChatGPT-app) om vragen te stellen.
  2. Stel bij elke vraag een normale zoekvraag, bijvoorbeeld: “In welk jaar werd Isaac Newton geboren? Geef één jaartal.”
  3. Kopieer het jaartal of getal dat ChatGPT noemt en plak het hieronder. (Controleer desnoods daarna op een betrouwbare site, dat is goede oefening voor Module 4.)

A. In welk jaar is Isaac Newton geboren?

B. Ongeveer hoeveel baby’s worden er jaarlijks geboren in Nederland?

C. Hoe ver is het gemiddeld van de aarde naar Mars, in kilometers?

Les 3.4 – Laat ChatGPT jou interviewen over een plan

Doel: merken dat AI niet alleen teksten schrijft, maar jou ook kan helpen door goede vragen te stellen.

Soms weet je wél dat je iets wilt (een vakantieplan, een klus thuis, een leerplan), maar nog niet hoe. Dan kun je ChatGPT vragen: interview mij vijf tot tien minuten, en maak daarna een kort plan. Dat is dezelfde truc als “stel eerst vragen”, maar dan langer en met een duidelijk eindproduct.

Mag je praten in de gratis versie? Ja, beperkt. ChatGPT Voice/Live werkt op gratis met een limiet per 24 uur (vaak een lichtere variant). Gemini Live is vaak ook gratis met limieten. Claude heeft minder stem. Is Voice niet beschikbaar of is je limiet op, typ dan gewoon. De oefening blijft hetzelfde.

Opdracht: laat je interviewen (5–10 minuten)

Klik hier om ChatGPT in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open. Wil je praten: tik op het stem-icoon (golven) naast het tekstvak.

Kies een klein plan van jezelf (bijvoorbeeld: een weekje beter slapen, een verjaardag organiseren, of een kamer opruimen). Plak daarna:

Ik wil een eenvoudig plan maken voor: [vul in, bijvoorbeeld een weekje beter slapen / een verjaardag organiseren / een kamer opruimen]. Doe dit, in deze volgorde: 1. Zeg in één zin wat je gaat doen: je interviewt mij 5-10 minuten en maakt daarna een kort plan. 2. Stel mij één vraag tegelijk. Wacht op mijn antwoord. Maximaal 7 vragen. 3. Vragen over: mijn doel, hoeveel tijd ik heb, wat al goed gaat, wat lastig is, en wat succes voor mij betekent. 4. Na de vragen: geef een plan van maximaal 150 woorden in korte stappen. Geen lange preek. Geen uitroeptekens. Begin nu met stap 1.

Na afloop: lees het plan. Streep één stap weg die te groot is. Dat is jouw eindredactie.

Afsluiting Module 3

Je kunt nu:

  • van een vage vraag een duidelijke prompt maken
  • structuur geven met rol, context, doel, toon en beperkingen
  • sneller bruikbare antwoorden krijgen
  • jezelf laten interviewen om een kort plan te maken (typen of Voice)

In Module 4 ga je dit toepassen in echte situaties voor thuis, werk en hobby.

Verder naar Module 4 →