Les 4.0 – De 3 basisregels (als je maar dit onthoudt)

Doel: drie simpele regels die altijd werken, ook als je weinig tijd hebt.

Als je ChatGPT gebruikt, hoef je niet bang te zijn. Je hoeft alleen een paar simpele gewoontes te hebben. Deze drie regels geven je bijna altijd een veilig gevoel:

• Regel 1: Deel geen geheimen (wachtwoorden, codes, privé-documenten, volledige persoonsgegevens).
• Regel 2: Bij belangrijke dingen: controleer altijd (gezondheid, geld, juridisch, nieuws).
• Regel 3: Jij beslist: je gebruikt AI als hulp, niet als eindbaas.

Gezondheid: ChatGPT kan je wél helpen met uitleg, begrijpen van teksten of vragen bedenken voor de dokter (zoals in Module 1 staat). Het is alleen geen dokter, bij echte klachten of twijfel blijft je huisarts of andere zorg het adres.

Les 4.1 – Privacy: wat deel je wel, wat niet?

Doel: je leert “veilig genoeg” werken, zonder paranoia.

De belangrijkste vaardigheid in deze les is simpel: je leert het verschil tussen handige context en te persoonlijke info.

Wat kun je meestal veilig delen?

• Algemene situatie zonder namen (bijv. “ik wil een e-mail aan een collega”)
• Tekst die je zelf toch al openbaar zou sturen
• Vragen over uitleg, samenvatten, spelling, toon

Wat deel je liever niet?

• Wachtwoorden, pincode, herstelcodes, API-keys
• Kopieën van paspoort/ID, BSN, volledige adresgegevens
• Volledige medische dossiers of documenten met naam + geboortedatum
• Bedrijfsgeheimen of vertrouwelijke contracten (zeker met bedragen/klantnamen)

Handige truc: “Anoniem maken”

Als je wél hulp nodig hebt met een tekst, kun je hem bijna altijd “schoonmaken”. Vervang namen door: [collega], [school], [bedrijf], en laat gevoelige nummers weg.

Les 4.2 – Betrouwbaarheid: hoe controleer je een antwoord?

Doel: je leert een simpele “fact-check routine” voor als iets belangrijk is.

ChatGPT kan soms iets verzinnen dat heel overtuigend klinkt. Dat heet in gewone mensentaal: “een antwoord dat logisch klinkt, maar niet klopt”. Het is geen kwaadwillendheid; het is gewoon hoe zo'n taalmodel werkt.

De 5-stappen check (makkelijk te onthouden)

• Stap 1: Vraag om zekerheid: “Hoe zeker ben je? Wat zijn twijfelpunten?”
• Stap 2: Vraag om bronnen: “Welke betrouwbare bronnen kan ik hiervoor gebruiken?”
• Stap 3: Controleer 1–2 kernpunten zelf (bijv. officiële website, overheid, arts, bank, handleiding).
• Stap 4: Laat ChatGPT zichzelf controleren: “Noem 3 mogelijke fouten in je eigen antwoord.”
• Stap 5: Maak het praktisch: “Maak een checklist zodat ik het veilig kan uitvoeren.”

Les 4.3 – Grenzen: wanneer je extra voorzichtig bent

Doel: je herkent situaties waar je AI alleen als extra hulp gebruikt.

Sommige onderwerpen zijn “hoog risico”. Dan is ChatGPT prima als uitleg of voorbereiding, maar niet als eindantwoord. Dit geldt vooral bij:

• Medische klachten en medicatie
• Juridische stappen (contracten, boetes, bezwaar, scheiding)
• Geldzaken en beleggen (belastingen, leningen, grote aankopen)
• Nieuws, oorlog, politiek (kan veranderen, kan gekleurd zijn)

Hoe gebruik je AI hier wél slim?

• Laat het je helpen vragen te formuleren voor huisarts/advocaat/bank
• Laat het uitleggen wat woorden betekenen in simpele taal
• Laat het samenvatten wat jij al hebt (bijv. een brief die je zelf kreeg, zonder privé-info)

Les 4.4 – Er zijn ook andere taalmodellen (kort en simpel)

Doel: je snapt dat “AI” niet één merk is, en wat het verschil meestal is.

ChatGPT is één bekende AI-chat. Maar er zijn meerdere “taalmodellen” (LLM's). Het idee is hetzelfde: je typt, je krijgt tekst terug. Dit zijn bekende voorbeelden:

• Claude (Anthropic)
• Gemini (Google)
• Llama (Meta)
• Grok (xAI / X)

Voor beginners is het belangrijkste: kies er één en leer de basis. Als je later nieuwsgierig bent, kun je dezelfde prompt in twee tools plakken en vergelijken. Dat is ook meteen een slimme controle: als twee modellen elkaar tegenspreken, ga je extra checken.

Les 4.5 – Jouw vaste prompt-template (deze kun je altijd kopiëren)

Doel: je krijgt een “recept” dat bijna altijd werkt, zonder moeilijk gedoe.

Veel beginners lopen vast omdat ze denken dat ze “de perfecte vraag” moeten stellen. Dat hoeft niet. Gebruik gewoon dit template en vul het in.

Als je klaar bent, stuur je die prompt. En als het antwoord niet perfect is, dan doe je wat je al leerde: bijsturen. Bijvoorbeeld: “korter”, “simpeler”, “vriendelijker”, “met voorbeeld”.

Eindopdrachten (cool) – module 4 afronden

Dit zijn geen toetsen. Dit zijn “level-ups”. Als je deze vijf doet, rond je de veiligheids- en vertrouwensbasis van deze module af. Daarna ga je door naar module 5. Neem er rustig de tijd voor.

Klik hier om ChatGPT in een nieuw tabblad te openen, deze cursuspagina blijft open.

Opdracht 1 – De perfecte WhatsApp (2 versies)

Typ in ChatGPT (kopieer en vul aan):

Opdracht 2 – Een lastige mail veilig maken (zonder namen)

Typ:

Opdracht 3 – “Controleer jezelf” prompt

Typ:

Opdracht 4 – De “anti-paniek” uitleg

Typ (en kies een onderwerp dat jij lastig vindt):

Opdracht 5 – Jouw persoonlijke AI-regels (mini-checklist)

Typ:

Afsluiting – Klaar met de veiligheidsbasis

Je kunt nu:

• AI gebruiken zonder te veel te delen
• antwoorden beoordelen en belangrijke dingen checken
• AI in de juiste rol zetten (uitleg/ideeën/tekst, niet “definitief advies”)
• met een template snel goede prompts maken

Je hoeft niet “technisch” te zijn, alleen te weten hoe je het slim en veilig inzet. En als je ooit twijfelt: minder delen, meer checken, en gewoon bijsturen. Volgende stap: in module 5 oefen je met medische vragen aan ChatGPT; de evaluatie volgt na module 5.